Siedlce

Stacja Siedlce to jedna z wielu stacji węzłowych zlokalizowanych w ciągu międzynarodowej magistrali kolejowej E20. Choć przez prawie 160 lat była ważnym punktem na mapie kolei w Polsce dziś straciła nieco na znaczeniu i choć dalej jej torami przetacza się spora ilość pociągów towarowych to jej podstawowym i priorytetowym zadaniem jest obsługa lokalnego ruchu pasażerskiego.


Widok na osobową część stacji z kładki nad torami. Rok 2009.
  • Typ: stacja węzłowa (od 1887 do dziś)
    – stacja pośrednia (1866 – 1887)
  • Linia: 2, 31, 34
  • Kilometr: 92,690 (2), 0,000 (31), 119,650 (55)
  • Data budowy: 1866 r.
  • Semafory: świetlne
  • Rozjazdy: elektryczne
  • Ilość torów: 11
  • Ilość bocznic: 5
  • Perony: 3 (2 wyspowe i przydworcowy)
  • Budynek dworca: czynny
  • Budynki nastawni: jedna Sl
  • Odległość od zabudowań: w centrum miasta
  • Status: czynna

Historia:

Stacja kolejowa w Siedlcach została uroczyście otwarta dnia 8 X 1866 roku, gdy ukończono budowę pierwszej części Drogi Żelaznej Warszawsko Terespolskiej. 1 XII oddano kolejny odcinek linii do Łukowa, zaś 18 XI 1867 roku całą linię z warszawskiej Pragi do Terespola. Siedlce stały się wtedy stacją przelotową na ważnej linii kolejowej. W tym czasie miasto stało się ponownie stolicą guberni (Gubernia Siedlecka) co w połączeniu z transportem kolejowym znacznie przyspieszyło rozwój miasta. 30 lat później, po kilku latach budowy oddano do użytku linię kolejową Siedlce – Małkinia (21 VII 1887) skutkiem czego Siedlce stały się stacją węzłową.

Dworzec w Siedlcach w 1915 roku. Autorem zdjęcia jest A. Gancwol - znany fotograf i fotografik siedlecki. Zdjęcie pochodzi z serwisu bazakolejowa.pl.

W latach 1903 – 1906 powstała kolejna linia kolejowa z Siedlec. Dwutorowa magistrala Siedlce – Bołogoje (dzisiejsza linia kolejowa z Siedlec do Siemianówki) sprawiła, że Siedlce stały się bardzo ważną strategicznie stacją kolejową z której w każdym kierunku wybiegały linie dwutorowe. Stacja łączyła Kolej Warszawsko – Terespolską z ważną dla wojska magistralą Połocką (zwaną też Bołogojską) oraz linią Małkinia – Siedlce.
Jakie znaczenie strategiczne miał ten punkt miasta pokazały obie wojny światowe. W każdej z nich, każde natarcie wojsk obierało za cel stację kolejową. Zarówno w pierwszej jak i w drugiej wojnie światowej czy to wycofujące się wojska, czy to nacierający front za każdym razem powodowały duże zniszczenia w infrastrukturze. W 1915 roku spłonął budynek dworca. W 1944 roku podczas nalotów bombowych Armii Czerwonej budynek dworca został kolejny raz uszkodzony, zaś 28 lipca 1944 roku spłonął doszczętnie i nigdy już nie został odbudowany. Uszkodzona została parowozownia, zniszczone obrotnice, budynki administracyjne oraz masa taboru kolejowego i kilometry torów. Tylko dzięki działaniom siedleckich kolejarzy przetrwały wiadukty w rejonie stacji, dzięki którym możliwa była szybka odbudowa węzła i przywrócenie ruchu (z myślą o froncie wojennym).
Po II Wojnie Światowej odbudową stacji zajęła się początkowo Armia Czerwona, z czasem przekazując pałeczkę polskim kolejarzom. Naprawiono parowozownię (dziś już nieczynną) oraz lokomotywownię z obrotnicami. Na miejscu spalonego dworca powstał budynek który znamy dziś. Nie jest on już tak duży i przestronny i nie jest już symbolem pięknych czasów rozwoju miasta.
Tuż przed rokiem 1970 zmodernizowano urządzenia SRK wymieniając semafory kształtowe i wstawiając świetlne. 22 XII 1977 stacja została zelektryfikowana w ramach elektryfikacji linii kolejowej nr 2 na odcinku Mrozy – Łuków, zaś 10 IX 1983 roku elektryfikacja objęła także odcinek linii kolejowej nr 31 Siedlce – Mordy. Plany elektryfikacji linii na dalszych odcinkach nigdy nie doszły niestety do skutku, tak samo jak nigdy nie było planów elektryfikacji szlaku z Siedlec do Ostrołęki. Odcinek ten doczekał się tylko okrojonej modernizacji w 1986 roku. Zlikwidowany posterunek odgałęźny w Strzale (informacja niepewna, nie wiadomo czy kiedykolwiek takowy istniał) sprawiła, że bezkolizyjny wyjazd z Siedlec w stronę Ostrołęki biegnący wkopem pod linią nr 2 przestał pełnić swoją funkcję. Stał się torem nr 201 prowadzącym na grupę torów odstawczych w okolicy dawnego trójkąta, gdzie odstawiano stare, niepotrzebne wagony towarowe.
Lata 90-te to okres znacznego spadku przewozów pasażerskich oraz towarowych. Po zawieszeniu kursowania pociągów pasażerskich na linii do Ostrołęki węzeł stracił na znaczeniu a po zamknięciu dla ruchu linii nr 34 na odcinku Małkinia – Sokołów Podlaski na stacji zaczęły zalegać duże ilości wagonów. Były to głównie chłodnie, wagony kryte serii Gags i Gbs oraz węglarki i platformy. Zalegały one jeszcze do roku 2012, gdy zbliżająca się modernizacja stacji wymogła na PKP PLK ich uprzątnięcie. W 1995 roku zamknięto jedną z hal lokomotywowni, zaś na początku XX wieku cała lokomotywownia w Siedlcach przejęta przez nowoutworzone PKP Cargo została zamknięta. Końcówka lat 90-tych to także odwiedziny składu TGV w Siedlcach (1995 rok), remont budynku dworca w Siedlcach (1999) oraz zakończenie działalności hali napraw EZT i starej parowozowni. Znaczenie Węzła Siedleckiego bardzo osłabione przez zamknięcia lokomotywowni i parowozowni nie zwiększyły także modernizacje linii kolejowej nr 2 na odcinkach Mrozy – Siedlce (2004) i Siedlce – Łuków (2007). Kolejne decyzje o likwidacjach (między innymi o likwidacji stacji Mordy i deelektryfikacji linii nr 31) sprawiły, że ruch towarowy praktycznie zamarł. Równolegle powstały zakłady produkcji taboru kolejowego Stadler w miejscu dawnej bazy tłucznia i dziś są jednym z wiodących producentów taboru kolejowego w kraju, zapewniającym pracę setkom Siedlczan.
W latach 2013 – 2016 Siedlce doczekały się modernizacji skutkiem czego stacja straciła swój charakter a jej układ torowy został znacznie ograniczony. Przed modernizacją Siedlce były stacją węzłową o układzie torowym stacji rozrządowej. Dziś po kilkudziesięciu torach pozostały tylko 3 tory główne oraz 2 tory główne dodatkowe i kilka bocznych, nie biorących udziału w przebiegach pociągowych. Powstały nowe, 400 – metrowe perony dostosowane do norm unijnych, wyburzona została zabytkowa kładka nad torami oraz jedna z hal lokomotywowni i hala napraw EZT. Wybudowano nowe przejście podziemne i tunel drogowy. Zabudowano nowe urządzenia SRK a wśród nich rozjazdy kolejowej umożliwiające prowadzenie pociągów z prędkościami do 100 i 60 km/h „na bok”.
W przyszłości planowana jest budowa lokalnego centrum LCS Siedlce mającego kierować ruchem na stacjach w Siedlcach, Dziewulach oraz posterunkach w Kotuniu i planowanym w Mordach.

Częściowy schemat stacji Siedlce z 1903 roku. Plan pochodzi z fanpage'a "Archeologia Kolejowa" a udostępnił go p. Marek Chrzanowski.
Częściowy plan stacji Siedlce z 1903 roku.

Infrastruktura:

Stacja kolejowa w Siedlcach jest stacją węzłową zlokalizowaną w kilometrze 92,690 linii kolejowej nr 2 i będącą stacją początkową dla linii nr 31 Siedlce – Siemianówka oraz końcową dla linii nr 55 Sokołów Podlaski – Siedlce. Położona jest w centrum 75-cio tysięcznego miasta i obsługuje ruch zarówno pasażerski jak i towarowy. Głównymi relacjami pociągów regionalnych są połączenia z Siedlec do Warszawy Zachodniej, Łukowa i Czeremchy, zaś pociągi dalekobieżne to głównie relacje Warszawa Zachodnia – Terespol, obsługiwane przez PKP Intercity. Tuż przy dworcu kolejowym znajduje się postój taksówek oraz pętla autobusowa i przystanek MPK Siedlce.

Przed modernizacją:

W latach 2013 – 2016 stacja Siedlce została zmodernizowana w ramach projektu „Modernizacja linii kolejowej E20/CE20 na odcinku Siedlce – Terespol. Etap II”. Przed tą inwestycją Siedlce były stacją węzłową o układzie torowym stacji rozrządowej a w czasach „świetności” rozrząd wykonywany był „płasko”, bez górki rozrządowej. Stacja dzieliła się na części: pasażerską, towarową oraz zdawczo – odbiorczą.

Część pasażerska zaczynała się na wjeździe od strony Warszawy i kończyła wraz z końcem peronu nr 3. Obejmowała dwutorowy wjazd od strony Warszawy, jednotorowy wjazd z Sokołowa Podlaskiego, grupę torów postojowych dla EZT i pasażerskich składów wagonowych oraz 3 perony. Dwa z nich były peronami wyspowymi, wysokimi, przykrytymi betonowymi i blaszanymi wiatami oraz połączone z peronem nr 1 przejściami: naziemnym, podziemnym i stalową kładką dla pieszych nad torami. Peron nr 1 był peronem niskim, przydworcowym z nawierzchnią asfaltową, później z kostki brukowej. W jego środkowej części ulokowany jest do dziś duży budynek dworca z poczekalnią, kasami biletowymi, lokalami gastronomicznymi, usługowymi oraz kaplicą.

Rok 2010. Równoległy wjazd pociągów zdawczych z Mrozów (po lewej) oraz Sokołowa Podlaskiego (po prawej). Środkiem stację opuszcza międzynarodowy pociąg pospieszny Ost-West relacji Moskwa - Berlin.

Po przeciwnej stronie dworca od początku XX wieku znajdowała się lokomotywownia z dwiema halami wachlarzowymi i obrotnicami oraz hale napraw EZT. Cała ta część znajdowała się w okręgu nastawczym nastawni wykonawczej Sl1 ulokowanej przy rozjazdach kierujących pociągi z torów głównych do parku postojowego.
W tej części stacji znajduje się także przerzucony nad torami wiadukt w ciągu ul. Warszawskiej oraz wiadukt pod torami w ciągu ulicy partyzantów.
Część towarowa stacji to tory główne, tory dodatkowe – jednokierunkowe, tory przyjazdowe, odjazdowe, kierunkowe oraz postojowe nad którymi nie było sieci trakcyjnej. Łącznie na tej grupie torów znajdowało się przynajmniej 30 torów. Ruchem w tej części kierowały nastawnie wykonawcze Sl3 i Sl4 oraz nastawnia dysponująca Sl, umiejscowiona pomiędzy torami odjazdowymi a bocznymi w okolicy końca peronu nr 3. Od północy i południa stację zamykały 3 wysokie rampy rozładunkowe zaś w południowej części także bocznica do jednostki wojskowej. Nastawnie wykonawcze Sl3 i Sl4 stały w okolicy wiaduktu w ciągu ul. Łukowskiej.
Część zdawczo – odbiorcza zaczynała się za ulicą Łukowską. Obejmowała wyjazdy z Siedlec w stronę Terespola i Siemianówki pomiędzy którymi znajdowała się baza tłucznia, później zlikwidowana na rzecz zakładów Stadlera. W północnej części znajduje się do dziś używany plac rozładunkowy, nieczynna hala parowozowni, nieczynna bocznica Przemysłowej Dzielnicy Miasta (obsługującej niegdyś PEC i Mostostal) a w południowej części Zakład Wschodni PKP Energetyki.
Do roku około 2000 na przedłużeniu bezkolizyjnego wyjazdu w stronę Sokołowa Podlaskiego mieściła się grupa torów odstawczych a wcześniej trójkąt do obracania parowozów. Trójkąt został rozebrany prawdopodobnie po roku 1984 zaś tory dodatkowe rozebrano do roku 2000.

Po modernizacji:

Po modernizacji stacji w latach 2013 – 2016 układ torowy stacji zmienił się diametralnie. Część towarowa stacji została całkowicie przebudowana i z kilkudziesięciu torów pozostawiono zaledwie 4 tory dodatkowe oraz 4 tory manewrowe – odstawcze. Wszystkie nastawnie zostały zburzone zaś wybudowano jedną, parterową, nowoczesną nastawnię dysponującą. W przyszłości planowana jest budowa LCS Siedlce, które obejmie sterowanie stacjami w Dziewulach i Sokołowie Podlaskim oraz posterunkami w Kotuniu i Mordach (planowanym do budowy). W części pasażerskiej powstały nowe, 400 metrowe perony z zadaszeniem, ławkami, informacją pasażerską, przejściem podziemnym oraz tunelem samochodowym a w najbliższym czasie planuje się renowację budynku dworca.
Wszystkie tory zostały przystosowane do zwiększonego nacisku osi na szynę. Zabudowano rozjazdy pozwalające na jazdę z prędkościami 100km/h i 60km/h „na bok” oraz nową sygnalizację świetlną. Tor nr 10 przy peronie dworcowym nr 1 stał się torem końcowym.
W związku z budową centrum przesiadkowego zburzona została jedna z hal wachlarzowych lokomotywowni oraz wszystkie hale napraw EZT. Na ich miejscu powstało wyżej wymienione centrum oraz dwupoziomowy parking samochodowy. Obecnie pociągi pasażerskie mogą przejeżdżać przez stację z prędkością do 160km/h, zaś pociągi towarowe do 120km/h.


Chronologia wydarzeń:

  • 8 X 1866 – otwarcie stacji
  • 21 VII 1887 – stacja węzłowa
  • 1915 – pożar dworca
  • 28 VII 1944 – zniszczenie dworca
  • Lata 70-te – modernizacja SRK
  • Lata 70-te – likwidacja trójkąta do obracania parowozów w rejonie ul. Piaskowej
  • 22 XII 1977 – elektryfikacja
  • 1999 – remont dworca
  • Początek XX wieku – likwidacja MD Siedlce
  • 2007 – powstanie zakładów Stadlera
  • 2013 – rozbiórka hali napraw EZT
  • 2015 – rozbiórka jednej z hal wachlarzowych
  • 2013 – 2016 – modernizacja stacji
  • 2018 – otwarcie tunelu pod stacją
  • 2021 – renowacja dworca

Chronologia nazw:

  • Od 1866 do dziś – Siedlce

Lokalizacja stacji:


Wyświetl większą mapę

Schematy stacji:

Schemat stacji z 2017 roku, zamieszczony na portalu semaforek.org.pl
Schemat stacji z 2017 roku, zamieszczony na portalu semaforek.org.pl
Uproszczony schemat drogowy stacji Siedlce z roku1981. Do roku 2014 niewiele się mieniło.
Schemat stacji z roku około 1981.

Galeria:


Źródła: atlaskolejowy.net, bazakolejowa.pl, Rafał Dmowski – „Funkcjonowanie kolei na południowym Podlasiu na przykładzie Siedleckiego Węzła Kolejowego”

Ostatnia aktualizacja: 18.01.2022

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.